اگر ادب نبود ، انسان چيزى جز حيوانى افسار گسيخته نبود . بر اين پايه ، انسان در زندگى ، بيش از هر چيز ، به ادب نياز دارد . به گفته امام على عليه السلام : إنَّ النّاسَ إلى صالِحِ الأَدَبِ أحوَجُ مِنهُم إلَى الفِضَّةِ وَ الذَّهَبِ . « 1 » مردم ، به ادبِ نيكو نيازمندترند تا به سيم و زر . و از اين رو ، پيشوايان اسلام با بيان‌هاى گوناگون ، پيروان اين آيين را به فراگيرىِ ادب برانگيخته‌اند و از ترك آن بر حذر داشته‌اند ، تا آن جا كه امام صادق عليه السلام مىفرمايد : إن اجِّلتَ فى عُمُرِكَ يَومَينِ ؛ فَاجعَل أحَدَهُما لِأَدَبِكَ لِتَستَعينَ بِهِ عَلى يَومِ مَوتِكَ . « 2 » اگر دو روز از عمرت باقى مانده بود ، يك روزِ آن را به ادب [ و تربيت ] خود اختصاص بده تا از آن براى روز مردنت كمك بگيرى . ادبى كه براى زندگىِ پس از مرگ انسان سودمند است ، ادب در برخورد با خداست ؛ يعنى تبلور ارزش‌هاى الهى در زندگى پيش از مرگ . هر چه اين ادب بيشتر شود ، انسان به فلسفه آفرينش خود نزديك‌تر مىگردد و از بركات آن در دنيا و آخرت ، بهره افزون‌ترى خواهد برد كه : " فَعِنْدَ اللَّهِ ثَوابُ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ . « 3 » در نزد خداست پاداش دنيا و آخرت " . چهار . ريشه‌هاى ادب جمع‌بندى آن دسته از متون قرآن و حديث كه اشاره به خاستگاه‌ها و ريشه‌هاى ادب دارند ، بدين گونه است كه ادب ، دو ريشه اصلى دارد : يكى وراثت و ديگرى

--> ( 1 ) . ر . ك دانش‌نامه ميزان الحكمه : ج 2 ص 222 ح 818 . ( 2 ) . ر . ك دانش‌نامه ميزان الحكمه : ج 2 ص 228 ح 835 . ( 3 ) . نساء : آيه 134 .